श्लोकः 1·111 words
धृतराष्ट्र उवाच ।— Dhṛtarāṣṭra said
।
॥ १ ॥

dharmakṣetre kurukṣetre samavetā yuyutsavaḥ | māmakāḥ pāṇḍavāścaiva kimakurvata sañjaya || 1 ||

Word-by-word analysis

धर्मक्षेत्रे

dharmakṣetre—"the land of dharma"

Saṃjñā

Akāranta · Napuṃsakaliṅga · Saptamī · Ekavachanam

A-ending stem · Neuter · Locative · Singular

💡 1 insight · click to reveal
  • धर्मस्य क्षेत्रं धर्मक्षेत्रर्् । 6T

कुरुक्षेत्रे

kurukṣetre—"in Kurukṣetra"

Saṃjñā

Akāranta · Napuṃsakaliṅga · Saptamī · Ekavachanam

A-ending stem · Neuter · Locative · Singular

KārakaAdhikaraṇe— Locus / Locative

💡 1 insight · click to reveal
  • कुरूणां क्षेत्रं धर्मक्षेत्रर्् । 6T

समवेताः

samavetāḥ—"assembled"

Saṃjñā

Akāranta · Puṃliṅga · Prathamā · Bahuvachanam

A-ending stem · Masculine · Nominative · Plural

💡 1 insight · click to reveal
  • सर्् + अव + इण् to assemble + क्त (…ed)

युयुत्सवः

yuyutsavaḥ—"desiring to fight"

Saṃjñā

Ukāranta · Puṃliṅga · Prathamā · Bahuvachanam

U-ending stem · Masculine · Nominative · Plural

💡 1 insight · click to reveal
  • योद्धुर्् इच्ुः युयुत्सुः ते । युध् (to fight) + सन् (to desire to …) + उ (agent)

मामकाः

māmakāḥ—"my sons"

Saṃjñā

Akāranta · Puṃliṅga · Prathamā · Bahuvachanam

A-ending stem · Masculine · Nominative · Plural

KārakaKartari— Agent / Subject

💡 1 insight · click to reveal
  • अस्र्द् + अण् (युष्ट्र्दस्र्दोरन्यतरस्यां खञ् च । ४.३.२) = र्र्क + अण् (तवकर्र्कावेकवचने । ४.३.३)

पाण्डवाः

pāṇḍavāḥ—"the sons of Pāṇḍu"

Saṃjñā

Akāranta · Puṃliṅga · Prathamā · Bahuvachanam

A-ending stem · Masculine · Nominative · Plural

KārakaKartari— Agent / Subject

💡 1 insight · click to reveal
  • ऩण्डोः अऩत्यं ऩाण्डवः ते ।

च

ca—"and"

Avyaya

Avyaya

एव

eva—"indeed"

Avyaya

Avyaya

किम्

kim—"what"

Saṃjñā

Akāranta · Napuṃsakaliṅga · Dvitīyā · Ekavachanam

A-ending stem · Neuter · Accusative · Singular

KārakaKarmaṇi— Object

अकुर्वत

akurvata—"did they do"

Kriyā

Dhātu कृ (8U) · Laṅlakāra · Kartari · Prathama Puruṣa · Bahuvachanam

Root "do" (8U) · Imperfect (past) · Agent / Subject · Third person · Plural

सञ्जय

sañjaya—"O Sañjaya!"

Saṃjñā

Akāranta · Puṃliṅga · Sambodhana · Ekavachanam

A-ending stem · Masculine · Vocative · Singular

KārakaSambodhane— Vocative address